brandpunt
brandpunt

Dokter Abdulsalam vluchtte uit Oost-Aleppo. Nu volgt de emotionele hereniging met zijn gezin

Door Piet de Blaauw - in Brandpunt

De afgelopen twee maanden heb ik meerdere keren gedacht dat dokter Abdulsalam dood was en eigenlijk is het een wonder dat hij nog leeft. Vier jaar lang werkte hij als chirurg in een stad die werd bevochten door het Syrische leger, rebellen, IS, de Russische luchtmacht, Hezbollah en talloze andere groeperingen.

 

Veel artsen sloegen op de vlucht omdat het levensgevaarlijk was om te blijven. Abdulsalam werkte stug door omdat hij vond dat het zijn plicht was om de bevolking van Aleppo bij te staan. Hier is hij geboren, hier heeft hij zijn artsenopleiding gekregen, hier stichtte hij een gezin.

“We willen vrij zijn”

In 2012 demonstreerde hij mee tegen het dictatoriale regime van Assad. “We willen vrij zijn”, vertelt hij mij. “We willen in een land leven waar alle burgers rechten hebben. We willen geen staat waarin gewone mensen onder de voet worden gelopen.”  Assad antwoordde met luchtbombardementen die, met Russische hulp, vier jaar lang doorgingen tot Oost-Aleppo totaal was verwoest.

Tienduizenden burgers genadeloos gebombardeerd

Volgens Assad en zijn supporters zat Oost-Aleppo vol met terroristen, wat de stad in hun ogen een legitiem doelwit maakte. Natuurlijk zaten er extreme groeperingen. IS is er actief geweest en ook  aan Al Qaida gelieerde strijders. Maar er zaten ook tienduizenden burgers: vrouwen, kinderen, oude van dagen. Iedereen werd genadeloos gebombardeerd.

Het resultaat hebben we gezien in de meer dan 100 filmpjes die Abdulsalam naar mij stuurde. Filmpjes met talloze gewonden en doden. Filmpjes die soms zo gruwelijk waren dat ik er nauwelijks naar durfde te kijken.

‘no go-area’ voor journalisten en hulpverlening

Natuurlijk was Brandpunt zelf het liefst afgereisd naar Oost-Aleppo om te laten zien wat zich daar afspeelde. Enkele jaren geleden hebben collega Aart Zeeman en cameraman Harry van de Westelaken dit ook nog gedaan. Het lijkt alweer een eeuwigheid geleden. Oost-Aleppo is al tijden een ‘no go-area’ voor journalisten. En niet alleen voor journalisten, ook voor hulporganisaties en de VN. Assad en Rusland dulden geen getuigen.

Het leed van gewone mannen, vrouwen en kinderen

De vader van Assad kon in 1982 nog ongestoord 20.000 mensen afslachten in Hama, de Russen deden hetzelfde in Grozny in de jaren 90. Maar in 2016 hebben we mobiele telefonie en op die manier lukte het Abdulsalam om via WhatsApp zijn filmpjes naar ons toe te sturen. Op de beelden zagen we vooral het leed van gewone mannen, vrouwen en kinderen. En een moedige man die hen bijstond. Tot het echt niet meer ging.

Collega-artsen geëxecuteerd

Begin december was het duidelijk dat Oost-Aleppo onder de voet zou worden gelopen. En Abdulsalam maakte zich steeds meer zorgen omdat er volgens hem eerder collega-artsen waren geëxecuteerd door het Assad-regime. Ook zij hadden hun artsen-plicht gedaan in rebellengebied.  Hij vroeg ons in een audiobericht om voor zijn vrouw en kinderen te zorgen als hij het niet zou redden. Tot nu toe was hij altijd kalm gebleven, zelfs tijdens de ergste bombardementen op zijn ziekenhuis, dus het was een verontrustende vraag.    

Filmpjes konden dodelijk zijn

Dagen achtereen kreeg ik geen nieuwe filmpjes meer toegestuurd. En ik durfde ook niet te vragen hoe het met hem ging, want ik had geen idee in welke situatie hij zich bevond. Onze Nederlands-Syrische tolk Musana Arja had hem zelfs geadviseerd om alle filmpjes uit het geheugen van zijn telefoon te wissen. Een filmpje met de oproep om met de bombardementen te stoppen kon immers dodelijk zijn.

Een verlossend bericht

Na een lange week kwam er eindelijk een verlossend bericht. Hij zat in een van de groene bussen die de inwoners van Oost-Aleppo moesten evacueren. Dat het hem gelukt is om heelhuids te ontsnappen is een mirakel, dat aan de vooravond van kerst eigenlijk wel passend is. Dat hij ook zijn vrouw en kinderen na maanden weer in de armen kon sluiten was vooral ontroerend.  Helaas loopt het minder goed af voor de duizenden andere mannen, vrouwen en kinderen die gedood zijn in Oost-Aleppo.  

Bekijk hier de reportage: