brandpunt
brandpunt

Behandeling op Intensive Care is traumatisch voor kinderen

Door Tom Kiel - in Brandpunt

Naar schatting belanden jaarlijks vijfduizend kinderen in Nederland op de Intensive Care van een ziekenhuis. De behandeling is voor patiëntjes soms zo indrukwekkend dat ze er een ernstig trauma aan overhouden.

De intensieve zorg van ziekenhuizen is de afgelopen dertig jaar enorm verbeterd, blijkt uit een inventarisatie van NRC. In de jaren ’80 overleed nog bijna de helft van alle kinderen die op de Intensive Care terechtkwamen. Tegenwoordig is dat nog maar vijf procent.

Maar die enorme verbetering komt weer met nieuwe uitdagingen. Soms is de behandeling zo zwaar en beangstigend dat kinderen een trauma overhouden aan de procedure. Ze krijgen daardoor last van langdurige angstklachten, woede-aanvallen, concentratiestoornissen en ontwikkelingsproblemen. 

Eén op zeven kinderen PTSS

Dr. Madelon Bronner promoveerde op haar onderzoek naar posttraumatische stress bij kinderen na een ziekenhuisopname. Volgens haar promotieonderzoek bij het AMC krijgt ongeveer een op de zeven kinderen last van Posttraumatisch Stressstoornis (PTSS) na een intensieve behandeling in het ziekenhuis.

Gek genoeg is niet de ernst van de ziekte bepalend bij het ontwikkelen van PTSS. Ook de duur van de opname, en zelfs de leeftijd van het kind hebben nauwelijks effect op de mate waarin kinderen last krijgen van een emotioneel trauma. De belangrijkste voorspeller voor de ontwikkeling van PTSS is de stressreactie van ouders. Hoe meer paniek er bij de vader of moeder van het kind leeft, des te groter de kans dat het kind last krijgt van posttraumatische stress.

Oorzaak: stressreactie bij ouders

“Het lijkt erop alsof de stressreactie van ouders ‘besmettelijk’ is”, legt Bronner uit via de telefoon. “Vooral bij jonge kinderen is dat het geval.” Daarom is het belangrijk dat behandelaars aandacht hebben voor de emoties van ouders, maar ook die van kinderen. “Dat kan in hele kleine dingen zitten”, zegt de medisch psychologe. “Bijvoorbeeld wanneer een apparaat allerlei piepjes maakt, de verpleegkundige het apparaat uitzet en zonder iets te zeggen weer wegloopt. Dat leidt bij ouders snel tot stress: ‘wat is er allemaal aan de hand’, denken ze dan.” 

Juist vanwege de kans op traumatische ervaringen is het belangrijk dat acute stress wordt voorkomen.
Dick Tibboel, Erasmus MC

Volgens het medisch afdelingshoofd van de Intensive Care Kinderen bij het Erasmus MC in Rotterdam, Dick Tibboel, gaat het snel beter met kinderen als je ze in een vriendelijke omgeving brengt. Het ziekenhuis heeft daarom als eerste ter wereld een langdurig nazorgtraject ingericht voor kinderen die op de IC hebben gelegen, de zogenaamde Pallieterburght in Capelle aan de IJssel.

“Ouders bellen regelmatig naar de Pallieterburght met kleine vragen over de behandeling van hun kind”, zegt Tibboel. Zo’n laagdrempelige aanpak is essentieel voor goede nazorg. “Juist vanwege de kans op traumatische ervaringen is het belangrijk dat acute stress wordt voorkomen.”

Nazorg is erg belangrijk

Kinderen die op de IC hebben gelegen worden langdurig gevolgd via de Pallieterburght. De patiëntjes komen tot hun achttiende verjaardag regelmatig terug voor controle. Zo kan het ziekenhuis optimaal hun ontwikkeling bevorderen. Tegelijkertijd wordt er medisch-wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de lange termijneffecten van een langdurige ziekenhuisopname. 

Dit is nog lang niet een gangbaar begrip
Martha Grootenhuis, hoogleraar

Volgens hoogleraar Psychosociale Research & Zorginnovatie in de Kindergeneeskunde, Martha Grootenhuis, is er nog veel te weinig aandacht voor medisch-traumatische stress. “Dit is nog lang niet een gangbaar begrip”, laat de hoogleraar weten. 

De acht verschillende ziekenhuizen in Nederland met een speciale kinder-IC hebben daarom een nieuw protocol opgesteld voor de nazorg van kinderen. Naar Rotterdams voorbeeld worden ouders en kinderen langdurig gemonitord om ontwikkelingsproblemen zoveel mogelijk in te dammen. Dat gebeurt bijvoorbeeld met een online portaal met vragenlijsten, en door zowel kinderen als ouders met een psycholoog te laten praten. 

Ondersteuningsmateriaal

Om ouders te ondersteunen bij de moeilijke emoties die ze te verduren krijgen, zijn speciale folders uitgebracht die in ziekenhuizen door heel Nederland worden verspreid. Die folders leggen onder meer uit dat stress enige tijd kan aanhouden, en dat het normaal is om even geen zin meer te hebben in andere dingen in het leven. Ook belangrijk: op een gegeven moment moeten ouders hun eigen behoeften serieus gaan nemen.

Op de website nahetziekenhuis.nl kunnen kinderen, ouders en professionals terecht voor meer informatie. 

Bekijk hieronder de uitzending van Brandpunt over kinderen op de Intensive Care van ziekenhuizen.