brandpunt
brandpunt

De Stadse Wildernis: exoten dreigen inheemse soorten te verdringen

Door Carlijn Koning - in Brandpunt

Vroeg in de ochtend baant hij zich in Amsterdam Oost een weg door de drukte. Springend over voeten omzeilt hij de rijen voor de deuren van de metro, langs de vele onrustig wachtende benen en slingerende aktetassen.

Vreemde reiziger

Waar de meeste mensen nog net het geduld kunnen opbrengen te wachten tot de andere passagiers de metro hebben verlaten, weet hij al vast een plekje te bemachtigen. Dicht bij de deur, zodat hij er op Amsterdam Centraal direct uit kan om aan het werk te gaan: tot het eind van de middag op zoek naar restjes voedsel vanaf de grond en uit prullenbakken, als het meezit worden gevoed door toeristen.

Opportunistische wezens

Deze duif, want daar gaat het over, is misschien wel de opmerkelijkste reiziger van Amsterdam. Hij is een voorbeeld van hoe flora en fauna zich opportunistisch aanpassen aan de stad waar voedsel in overvloed is en natuurlijke vijanden schaars zijn. Zo ontpopt de meerkoet zich als een ware kunstenaar die van allerlei plastic zwerfvuil de mooiste drijvende nesten bouwt en is de blauwe reiger vaste klant bij de vishandel op de markt.

De lucht- en waterkwaliteit in de stad wordt steeds beter en de natuur krijgt er zoveel mogelijk de ruimte. Door globalisering komen er ook nog eens nieuwe soorten vanuit het buitenland bij. Maar zijn de Nederlandse steden wel opgewassen tegen al deze nieuwkomers?

De rode Amerikaanse rivierkreeft voelt zich thuis in Nederland
De rode Amerikaanse rivierkreeft voelt zich thuis in Nederland

Van exoot tot plaag

Wereldwijde handel leidt tot import van uitheemse soorten in ons ecosysteem. Zo heeft de Amerikaanse rivierkreeft een vaste plek gevonden in de Amsterdamse grachten. En hoewel deze kreeft een ware specialiteit is op de menukaart, is hij ook heer en meester in het water. Met zijn honderdduizenden vertroebelen deze exoten de bodem en het water, wat ten koste gaat van de onderwatervegetatie. En, niet onbelangrijk, ze brengen ziektes over waar ze zelf immuun voor zijn. De Nederlandse en andere Europese rivierkreeften zijn daar niet tegen bestand en zullen op termijn uitsterven.

Bestrijding

De muskusrat, oorspronkelijk uit Noord-Amerika, heeft zich onderhand ook stevig gevestigd en is niet meer weg te denken uit Nederland. Zijn enige vijand is het bestrijdingsplan van de overheid. Na jaren van knagen aan de dijken is de grens bereikt en de overheid heeft maar liefst 33 miljoen euro gereserveerd voor de bestrijding. Maar de muskusrat lacht in zijn vuistje: zijn familie is onderhand zo groot dat het haast dweilen met de kraan open is.

De overheid geeft 33 miljoen Euro uit voor de bestrijding van de muskusrat
De overheid geeft 33 miljoen Euro uit voor de bestrijding van de muskusrat

Dreigende schade 

En dan zitten er nog een aantal zogeheten invasieve exoten aan te komen. Onder andere de Suzuki’s fruitvlieg die een bedreiging kan worden voor de fruitteelt in Nederland. Of de tijgermug die ziektes als malaria en dengue verspreidt en daarmee een zorg is voor de volksgezondheid.

 

De Suzuki fruitvlieg vormt een bedreiging voor onze fruitteelt
De Suzuki fruitvlieg vormt een bedreiging voor onze fruitteelt

Zwarte lijst

Hoogleraar ecologie Jacintha Ellers van de Vrije Universiteit ziet dat het beleid te versnipperd is en ze vindt dat we niet goed genoeg voorbereid zijn op de komst van schadelijke planten en dieren. Zij pleit voor een zwarte lijst met schadelijke exoten die een potentiële bedreiging kunnen zijn. Zo kan er tijdig een plan gemaakt worden om deze exoten te stoppen, nog voordat ze zich kunnen vestigen in Nederland.

Voor meer achtergrondverhalen: Invasie van exotische soorten

Dinsdag 19 september om 20.25 uur op NPO2

FOTO: WIKIPEDIA CC.