brandpunt
brandpunt

Deze jongeren vechten tegen dakloosheid

Door Annemieke Ruggenberg - in Brandpunt

Het aantal dakloze jongeren in Nederland stijgt. Toch is de kans groot dat je er nog nooit een – bewust – bent tegengekomen. Ontmoet Fatima en Richard, twee van de ruim 12.000 jongeren in Nederland die dak- en thuisloos zijn.

Veel jongeren zien eruit zoals jij en ik, maar hebben geen familie of sociaal netwerk om op terug te vallen. Neem Fatima: welbespraakt, kleedt zich netjes en heeft een lieve, vriendelijke uitstraling. Als je haar niet zou kennen, zou je kunnen denken dat ze studente is. Of receptioniste in een chique hotel. Richard lijkt een typische ‘stoere jongen’. Een makkelijke prater die zijn woordje klaar heeft, maar waar je geen ruzie mee moet krijgen. Zo iemand die graag met zijn vrienden chillt op straat. Een gangmaker waarmee je kunt lachen.

Maar dit is slechts een indruk. Fatima en Richard zijn twee van de ruim 12.000 jongeren in Nederland die dak- en thuisloos zijn. Volgens instanties worden het er steeds meer. Vooral de groep jongeren die na hun achttiende jeugdzorginstellingen verlaat, vormt een risico. Door gebrek aan passende begeleiding van gemeentes, raken zij verstrikt in een web van bureaucratische regels en financiële problemen – met dakloosheid tot gevolg. Fatima en Richard vonden deze maand gelukkig een (tijdelijk) onderkomen. Toch doet het praten over hun dakloosheid zichtbaar pijn; het is nog heel vers. 

Aan alle woonvoorzieningen waar ik zat, kleefden regels
Fatima

Overnachten in kelderboxen

Fatima stond het overgrote deel van haar jeugd onder toezicht van Jeugdzorg. “Mijn moeder kon niet goed voor ons zorgen”, zegt ze erover. Een vader was er niet. Familieleden gaven Fatima en haar zus het gevoel dat ze niet goed genoeg waren. “Mijn moeder is erg streng en veeleisend. We voelden ons thuis niet veilig. Ze had drugs- en drankproblemen, die namen wij van haar over.”

Nadat Fatima een periode in jeugdzorginstellingen doorbracht, belandde ze op straat. “Aan alle woonvoorzieningen waar ik zat, kleefden regels. Je kon er bijvoorbeeld blijven tot je een bepaalde leeftijd bereikte en bij een andere was de huur te hoog of moest ik er binnen een jaar weg. Ik belandde vaak van de ene in de andere tijdelijke oplossing.”

Toen ze negentien was, kwam ze letterlijk op straat terecht. “Met mijn toenmalige vriend overnachtte ik in kelderboxen. Soms werden we ontdekt en moesten we weer weg. Ik logeerde een tijdje bij mijn broer, maar die had maar één kamer dus dat was echt te krap. Als het echt niet meer ging, klopte ik aan bij mijn moeder. Maar dat ging nooit lang goed. Wat ik deed was nooit goed en ik werd steeds geconfronteerd met haar verslaving. Terwijl ik in mijn situatie juist een aardig woordje en wat positiviteit nodig had.”

Het artikel gaat onder de foto verder 

“Ik ben altijd bezig met overleven”

Wat Fatima het meest mist, is een dagbesteding. “Er is zoveel onrust in mijn leven dat ik nooit de kans kreeg om mijn school af te maken. Ik ben altijd bezig met overleven. Ik heb het gevoel dat er een soort cirkel bestaat waarin alle mensen leven die succes hebben en met wie het goed gaat. Hoe hard ik ook mijn best doe, ik kom daar nooit echt tussen.”

Ook zou Fatima betere begeleiding willen. “Via de gemeente kreeg ik iemand toegewezen die me moest helpen met mijn financiën. Doordat ik steeds van woonplek veranderde of tijdelijk buiten beeld was, stapelden boetes en belastingen zich op.” Haar financieel begeleider nam meestal niet op en Fatima wist niet waar ze hem kon opzoeken. De dagen voelden heel leeg. “Op moeilijke momenten grijp ik nog steeds weleens naar de drank. Maar het gaat nu zeker beter dan een paar jaar terug.”

Hoe hard ik ook mijn best doe, ik kom er nooit echt tussen
Fatima

Op de goede weg

Richard had net als Fatima een moeilijke jeugd. Op zijn zeventiende werd hij uit huis geplaatst. Ook zijn moeder kon niet goed voor hem zorgen. “Ik kreeg weinig liefde en ook te weinig eten en drinken.” Hij kreeg een vriendin met wie hij een turbulente tijd tegemoet ging. “We leken wel verslaafd aan elkaar. Soms ging het een tijdlang goed, maar dan kregen we ineens slaande ruzie. Ik woonde bij haar, maar als het slecht ging tussen ons kon ik nergens heen. Vaak logeerde ik bij vrienden of vond ik tijdelijk een kamer die ik naar verloop van tijd niet meer kon betalen. Ik zat nog op school en verdiende niet genoeg voor een eigen kamer.”

Ook Richard miste de juiste begeleiding. “Het financiële plaatje vind ik ingewikkeld. Ik was een tijdje een ‘spookjongere’. Ik had geen woonplek en een verlopen ID-kaart, waardoor ik soort van niet meer bestond. Je kunt ook ineens niets, want je bent ongeregistreerd. Zonder hulp is het lastig om de juiste weg terug te vinden. Ook is de verleiding groot om geld wat ik krijg of verdien, meteen weer uit te geven aan drugs en drank.” Inmiddels heeft Richard weer een kamer gevonden. “Mijn daklozen-uitkering is achthonderd euro per maand en mijn kamer kost vierhonderd. Ik heb kapotveel schulden die ik moet afbetalen, maar ik ben op de goede weg.” 

“Als Joy maar trots op me is”

Fatima en Richard gaan vaak mee met belangenbehartiger Joy Falkena. Zij begeleidt dakloze jongeren en adviseert de gemeente Den Haag op dit gebied. Met Fatima en Richard gaat ze langs de nachtopvang om dakloze jongeren aan te spreken en mogelijk te helpen. Richard en Fatima halen veel steun uit het vrijwilligerswerk dat ze met Joy doen. “Als Joy maar trots op me is, dan voel ik me weer een stuk beter”, zegt Fatima.

De toekomst kijken beiden open, maar sceptisch tegemoet. “Mijn woning is opnieuw tijdelijk,” zegt Fatima. “Ik weet niet goed wat er hierna komt en ik heb mijn financiën nog steeds niet op orde. De ongeopende enveloppen stapelen zich op.” Richard bekijkt het per dag. “Ik ben blij met mijn kamer, maar de prijs is wel wat te hoog. Mijn schulden zijn zo groot dat ik niets geks kan doen, anders mis ik een deadline om af te lossen. We gaan zien hoe het er over een paar maanden uitziet.” 

Stichting Zwerfjongeren Nederland voert op 9 augustus aanstaande actie om de situatie dak- en thuisloze jongeren onder de aandacht te brengen. Kijk voor meer info op www.zwerfjongeren.nl