brandpunt
brandpunt

‘Het meisje in de put’ en het bijzondere initiatief van Nederlandse adoptiekinderen

Door Aart Zeeman - in Brandpunt

Ik herinner me haar als de dag van gisteren terwijl het inmiddels toch al meer dan dertig jaar geleden is. 'Het meisje in de put'. Dagenlang beheerst Omayra Sanchez het wereldnieuws. Een vulkaanuitbarsting in Colombia heeft een gigantische modderstroom veroorzaakt die een spoor van dood en vernieling trekt door de vallei van Armero.

Vast in de put

Meer dan 20.000 mensen komen daarbij om. De 12-jarige Omayra komt bij de tragedie terecht in een put waar ze met haar voeten is komen vast te zitten in de armen van haar omgekomen tante. Dagenlang vecht ze voor haar leven, bijgestaan door familie en reddingswerkers die geen minuut van haar zijde wijken. De foto van de doodsstrijd van het meisje met die lieve ogen staat wereldwijd in alle kranten. Een iconisch beeld dat in 1986 de World Press Photo wordt.

Aart Zeeman bij het graf van Omayra Sanchez
Aart Zeeman bij het graf van Omayra Sanchez

Terug in Armero

Ik ben met twee Colombiaanse adoptiekinderen terug op die plek waar Omayra Sandez uiteindelijk haar strijd verliest. Als ik hier aan die foto terugdenk lopen de rillingen weer over m’n rug. Het voelde destijds als een enorme nederlaag. Het meisje in de put dat ondanks alle ogen van de wereld die op haar zijn gericht toch nog uit het leven glipt.

“Waarschijnlijk geroofd”

In de chaos van de ramp raken destijds honderden kinderen van hun ouders gescheiden. Een aantal van hen wordt ter adoptie aangeboden, zonder dat hun gegevens en bijzonderheden goed worden vastgelegd. Het zorgt ervoor dat jaren later familieleden nog steeds op zoek zijn naar hun dierbaren. In die tijd zijn, wellicht met de beste bedoelingen, kinderen tamelijk willekeurig weggeven aan mensen die zich over hen wilden bekommeren. “En waarschijnlijk zijn de kinderen ook geroofd om in Europa ter adoptie te worden aangeboden, althans dat blijkt uit verhalen die we van betrokkenen horen”, vertellen Marcia Engel en Fiona Teggatz.

Op zoek met een wattenstaaf

We reizen met hen door het gebied om families te ontmoeten die in hun wanhoop en verdriet nog steeds op zoek zijn naar hun kinderen. De vrouwen, die zelf als kind naar Nederland zijn geadopteerd, hebben een bijzonder project gestart. Met hulp van DNA-testen helpen ze biologische ouders in de zoektocht naar hun verdwenen familieleden. En daarbij is de inzet van DNA cruciaal. Doordat er zo gerotzooid is met papieren en namen van de kinderen zijn die in veel gevallen niet meer via een normale ‘Spoorloos-zoektocht’ te traceren. Bovendien krijgen veel biologische ouders niet eens de toegang tot de adoptie-gegevens omdat ze volgens de Colombiaanse wet geen recht hebben om te zoeken. Zij hebben met de adoptie van hun kind alle aanspraken afgestaan, zo is de redenering.

Marcia Engel neemt DNA-test af
Marcia Engel neemt DNA-test af

Weer hoop door plan Angel

Marcia en Fiona van plan Angel geven de familieleden van verdwenen kinderen nieuw uitzicht op het vinden van hun geliefden. Met hun bijzondere initiatief zorgen ze er voor dat de vrouwen een gratis DNA-test krijgen. Daarmee komen ze in een grote databank waarin zich hopelijk ook het DNA van hun vermiste familieleden bevindt. Dan is er ‘een match’ en kunnen ze met elkaar in contact worden gebracht. Het is nog steeds een zoektocht naar de spreekwoordelijke speld in de hooiberg. Maar inmiddels heeft er al een Colombiaanse moeder haar kind via de DNA-test in Nederland kunnen vinden. De geadopteerde vrouwen van plan Angel hopen hun DNA-test in de toekomst op grote schaal te kunnen verspreiden zodat de kans op een match steeds groter wordt.

Het is indrukwekkend om te zien hoe zij daarmee hoop geven aan de slachtoffers van de modderstroom die het wél overleefd hebben.