brandpunt
brandpunt

Relletjes horen bij de G20. Maar was dit niet heel extreem?

Door Luuk Ex , Thomas Mulder , Laura Klompenhouwer en Marije Rooze - in Brandpunt

Jaarlijks protesteren duizenden mensen tijdens de G20. Het is een buitenkans voor protestgroepen. Op de top zijn wereldleiders van 20 grote economieën twee dagen in overleg. Terwijl de hele wereld toekijkt kunnen betogers aandacht vragen voor een betere wereld.

Soms lopen deze protesten echter uit de hand. Het is een dynamiek van flessen gooien naar de politie, die dan weer reageert met waterkanonnen. Of andersom, als je het aan de betogers vraagt. Wat dat betreft zijn de gebeurtenissen van vorige week in Hamburg niets nieuws. Toch leek het geweld nu extremer en omvangrijker dan eerdere keren. Klopt dat ook? En als het geweld nu extremer was, waardoor kwam dat dan? Dat gaan we de komende tijd uitzoeken. Helemaal onderaan dit artikel kun je zien hoe je kunt helpen.

Brandende auto’s, barricades en speciale eenheden

Hamburg maakt nu na vier onrustige nachten de balans op. Volgens de politie deden aan de grotendeels vreedzame protesten 100.000 mensen mee. Geheel gekleed in het zwart liepen grote groepen mensen door straten en staken auto’s in brand. We zagen barricades op kruispunten. En onder politie liepen speciale eenheden met mitrailleurs.

De met ruim 15.000 man vertegenwoordigde politie meldde uiteindelijk 475 gewonde agenten. Hoeveel betogers er gewond zijn geraakt, is onbekend. Dinsdag zaten er nog 50 mensen vast.

Uit verschillende kampen komen uitspraken over wie de verantwoordelijkheid had voor het geweld. Minister van Justitie Heike Maas zag “pogingen tot moord” door betogers. Maar die zagen juist buitensporig geweld van de politie, waartegen ze zich wilden verdedigen.

Maar nemen de ongeregeldheden toe of zijn ze meer in beeld?

Voor ons onderzoek maken we gebruik van openbare en online bronnen op bijvoorbeeld sociale media. Want niet alleen de pers doet verslag van de bijeenkomst. Duizenden mensen gebruiken hun smartphone en zijn een eigen zender op Twitter, Facebook, Periscope en andere social media. Via honderden kanalen kijkt de hele wereld mee.

Voordat we dieper in de rellen van Hamburg duiken, willen we weten hoe eerdere G20-protesten verliepen. Als je terugblikt, blijkt dat maar één eerdere editie bekendstaat om chaos met excessief geweld.

2010 Toronto: Een bom, molotovcocktails en vernielde winkelstraten

Acht dagen voor het begin van de G20 ontplofte een bom in een bank. De bom was het werk van een actiegroep en bleek een aankondiging voor een onrustige week.

Tot de ochtend van de eerste dag van de bleef verdere onrust uit. Een protestmars met tienduizend deelnemers begon aanvankelijk rustig. De overheid had flink ingezet op de beveiliging. In de stad waren twintigduizend politiemensen in. Er werden zelfs legereenheden ingeroepen.

De spanning liep snel op  toen de politie ontdekte dat tientallen deelnemers aan de protestmars molotovcocktails en andere wapens bij zich droegen. Daarop werd een groep van enkele honderden betogers ingesloten.

Op straat dreven agenten met twee linies mensen bij elkaar, zodat die niet meer weg konden. De demonstranten werden onderzocht op wapens. Drie uur stonden ze ingesloten in de stromende regen. Tientallen van hen werden gearresteerd, waarna de rest van de demonstranten werd vrijgelaten. De beelden gingen de wereld over.

The Star

In de middag liep de stoet richting de binnenstad. Daar zagen ooggetuigen tweehonderd volledig in het zwart geklede mensen een zijstraat inlopen richting het financiële centrum. De groep gooide ramen in van winkels van Nike, Footlocker, McDonalds en andere multinationals.

Het bleef tijdens de hele top onrustig. Na afloop gaf de politie toe dat het niet gelukt was de protesterende menigte in bedwang te houden.

ANP
ANP

2001 Genua (G8): honderden gewonden, één dode

Ook kleinere toppen van regeringsleiders, zoals de G8 of G7, vormen geregeld het toneel van protesten. Qua geweld en omvang, springt één top eruit: die van 2001 in Genua, Italië.

Rond de tweehonderdduizend demonstranten gaven acte de présence. Op de eerste dag ontstak een vreedzaam protest in zware rellen. Tientallen mensen raakten gewond. Een demonstrant hield een brandblusser met twee handen boven zijn hoofd alsof hij het door de achteruit van een politieauto wilde gooien. Uit de politieauto werden twee schoten gelost waarna de demonstrant op de grond viel en overleed.

Diezelfde avond kreeg de politie een tip: een agressieve groep die bekendstaat onder de naam het Zwarte Blok en die ook aanwezig was bij eerdere botsingen met de politie, zou in een school overnachten.

Vlak voor middernacht vielen ruim 350 politieagenten de school binnen, bijgestaan door speciale eenheden. Ze sloegen erop los en arresteerden 93 mensen. Liefst 61 mensen raakten daarbij dusdanig ernstig gewond dat ze direct naar het ziekenhuis werden gebracht.

De onlusten in Genua zouden achteraf vooral herinnerd worden om het excessieve geweld van agenten tegen demonstranten.

We kunnen Hamburg wel bijschrijven op het beruchte lijstje

Het volgende valt op: een mysterieuze groep die bekendstaat als het ‘Zwarte Blok’ lijkt vaker een rol te hebben gespeeld bij het uit de hand lopen van vreedzame protesten. Ook in Hamburg zou deze groep met zijn in het zwarte vermomde leden betrokken zijn bij het geweld.

Aan de hand van de duizenden beelden, tweets en andere uitingen die online staan, willen we reconstrueren wat er in Hamburg is gebeurd. Kunnen we op die manier achterhalen waar het geweld begon en wie voor de eerste onlusten verantwoordelijk was? En, kunnen we meer te weten komen over de rol en werkwijze van het ‘Zwarte blok’?

Voor deze reconstructie kunnen we jullie hulp gebruiken. Is je in de enorme stroom berichten iets opgevallen over het 'Zwarte Blok' of was je zelf in Hamburg en wil je je ervaringen delen? Neem contact op.

 

Correctie: 13 juli 2017 18:32 
In een eerdere versie van dit artikel stond dat er in Genua "een brandslang richting de politieauto" was gegooid in plaats van dat een demonstrant een brandblusser met twee handen boven zijn het hoofd hield, alsof hij wilde gooien.