brandpunt
brandpunt

Vrijbrief om te doden op de Filipijnen

Door Henk van der Aa en Jelle Broekroelofs - in Brandpunt

Met harde hand probeert president Rodrigo Duterte zijn land drugsvrij te krijgen. Sinds zijn aantreden zijn de straten het toneel geworden van bloedige afrekeningen. Verslaggever Henk van der Aa en cameraman Freek Herberts duiken in de grimmige wereld van de Filipijnse "war on drugs", ontketend door de president zelf die vindt dat “drugsgebruikers verdienen te sterven”.

 

Jagen op een lijk

Het is vaak om tien uur ’s avonds dat de werkdag van nieuwsfotograaf Martin San Diego van de Rappler begint. Dan komen de eerste meldingen van drugsmoorden binnen op het hoofdkantoor van de politie in Manila. Het is al zes maanden dagelijkse routine voor Martin, net zo lang wachten tot hij kan uitrukken voor dat inmiddels bekende beeld: een gedumpt lijk met een bord om zijn nek dat hij een drugsdealer is. De avond dat verslaggever Henk van der Aa en cameraman Freek Herberts hem vergezelden was het acht keer raak.




De gevangenissen puilen uit

Elke dag worden er zo’n 40 mensen vermoord in de Filipijnse “war on drugs”. Sinds het aantreden van de 70-jarige Rodrigo Duterte op 1 juli dit jaar als de 16e president van de Filipijnen, zijn er meer dan 5000 mensen vermoord en hebben zo’n 800.000 drugsgebruikers zich vrijwillig aangegeven. Het gevolg is dat de lijkenhuizen uitpuilen en de gevangenissen overvol zijn. Verslaggever Henk van der Aa zag met eigen ogen in Quezon City Jail, de grootste gevangenis van Manila, hoe gevangenen daar zij aan zij op de betonnen vloer moeten slapen. Normaal zitten er 800 man; sinds Duterte’s drugsoorlog zijn dat er zo’n 4000.

Van deur tot deur

Oplan Tokhang is de Filipijnse naam voor de landelijke drugsoorlog uitgevoerd door de PNP, de landelijke politie. Letterlijk betekent het “kloppen” en “verleiden” en het doel is drugsverslaafden overhalen zich aan te geven. In de praktijk betekent het dat de politie zich van deur tot deur zwaar bewapend door achterbuurten worstelt. Henk en cameraman Freek kregen toestemming om samen met politie-inspecteur Raphael Serion in zo’n sloppenwijk in Quezon City (Manila), de kern van de omvangrijke drugsproblematiek te ervaren.

Shabu in een open riool

In Barangay South Triangle leven de Filipino’s in een open riool en is shabu, een soort chrystal meth, de populairste drug. De enige uitweg uit de dagelijkse misère is voor de arme Filipino goedkope drugs en een vreselijke verslaving. Volgens een laatste onderzoek van het Filipijnse drugsinstituut (PDEA) kent de archipel zo’n 2 miljoen zwaar verslaafden, die vooral in de sloppenwijken leven.

Politie huurt doodseskaders in
Vader onschuldig slachtoffer

Onschuldige doden en doodseskaders

Onder het mom van die klop op de deur, worden er in de sloppenwijken dagelijks raids gehouden waarbij vele onschuldige doden vallen. Henk van der Aa trof in de sloppenwijken één van die ontelbare onschuldige slachtoffers, de tienjarige Lenin, die omkwam toen twee drugsverslaafden werden geliquideerd. Hij ligt opgebaard in huis omringd door een rouwende familie. 

Zijn vader is ervan overtuigd dat het de schuld is van de corrupte politie. “Deze strijd met buitenrechtelijke moorden gepleegd door doodseskaders ingehuurd door onbetrouwbare politie moet stoppen." De antidrugscampagne op de Filipijnen is zo ontaard, dat het gezag niet langer alleen in handen van de lokale politie is. Volgens Ellecer Carlos van mensenrechtenorganisatie iDEFEND is het “een publiek geheim dat de politie doodseskaders inhuurt”.

De fundamentele rechten van de Filipino’s worden geschonden
Commissie van de Filipijnse senaat

Niet constitutioneel

Inmiddels heeft een commissie van de Filipijnse senaat vastgesteld dat de operatie Oplan Tokhang de fundamentele rechten van de Filipino’s schendt. De politie mag Filipino’s verdacht van drugsgebruik of -handel niet dwingen zich over te geven en een document te tekenen. ”Dat is verboden en zou niet mogen gebeuren”, aldus de voorzitter van de commissie. Ook zou de antidrugscampagne de weg geplaveid hebben voor buitenrechtelijke executies.