brandpunt
brandpunt

Waarom Duitsers meer demonstreren dan Nederlanders

Door Inga Lingnau - in Brandpunt

Vorig weekend vulden een paar duizend man de straten van Bonn om klimaatbescherming op de agenda te zetten. In Nederland was het ondertussen relatief stil. Hoe komt het dat onze oosterburen hun warme huiskamers zo graag verruilen voor alleszins minder comfortabele protestmarsen?

Lees ook: Lena's stormachtige actie-carrière: 'ik heb te lang vertrouwd op de overheid'

Want er zijn meer van zulke voorbeelden uit Duitsland. Afgelopen juli trokken in Berlijn 10 duizend demonstranten de straat op om te protesteren tegen haat en racisme. Tijdens de G20-top in Hamburg vulden duizenden mensen de straten om hun ongenoegen te uiten over  sociale ongelijkheid en globalisering.

De tekst gaat verder onder de video

We vroegen waarom er in Duitsland meer geprotesteerd wordt aan Bert Klandermans, hoogleraar toegepaste sociologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam die onderzoek doet naar demonstraties, en aan Wiebke Pittlik, die redacteur is van Duitslandweb, het journalistieke deel van de website van het Duitsland Instituut Amsterdam. 

Is er een verschil tussen Duitsland en Nederland qua bereidheid om uit protest de straat op te gaan?

Bert Klandermans: "In Duitsland demonstreren ze veel meer. Het loopt daar ook vaker uit de hand dan in Nederland. Dit heeft onder meer te maken met hoe de Duitse politie optreedt. Als je in Nederland een demonstratie meldt, dan kijkt de politie wie er gaat komen en bepaalt op basis daarvan met hoeveel materiaal er wordt uitgerukt. Zij heeft de taak om de demonstratie ordelijk te laten verlopen en als demonstranten daar ook aan gaan meewerken, blijft het rustig."

Wiebke Pittlik: "Kernenergieprotesten heb je in Nederland al lang niet meer, in Duitsland zijn die er nog steeds. En je zag het ook rondom TTIP, een handelsverdrag tussen de EU en de VS, in Nederland is de discussie hierover pas door Zondag met Lubach op gang gekomen. In Duitsland was het al eerder een groot onderwerp en gingen mensen uit protest al de straat op. Ook aan de rechtse kant zie je dat de demonstratiebereidheid groter is zoals bijvoorbeeld met de Pegida demonstraties. Wilders en zijn aanhangers zie je dat niet zo snel doen."

Waar komt dit verschil vandaan?

W: "Mensen vinden in Duitsland sneller dat ze op moeten staan. Er is in Duitsland na de oorlog veel gedaan aan politieke opvoeding en burgerschapseducatie."

B: "In Duitsland zijn demonstraties vaak heftiger dan in Nederland. Dit heeft er ook met de Nederlandse politiek te maken. Het politieke systeem in Nederland is relatief open. In Nederland kan je veel makkelijker een politieke partij oprichten en in de tweede kamer komen. Ook kan je makkelijker en effectiever contact zoeken met een politieke partij of een ambtenaar om iets te bewerkstellingen. In Duitsland is dat veel moeilijker en kiezen mensen daarom vaker voor een radicale weg en is de protestcultuur dan ook groter. De Duitse samenleving is bovendien meer gepolitiseerd, veel issues zijn politiek gevoeliger en er bestaan grotere tegenstellingen tussen links en rechts."

Hoe verklaar je dat?

W: "Duitsland is meer gepolariseerd, Nederland is een polderland dat gericht is op consensus. In Duitsland heb je een strijdcultuur, van debatten en argumenten uitwisselen, over het algemeen wel met respect.

Wij hebben als Duitsland Instituut veel contact met uitwisselingsstudenten die een jaar in Duitsland verblijven. Hun valt op dat Duitse studenten politiek bewuster en geëngageerder zijn. 'Haltung zeigen' – een standpunt bekennen, lijkt in Duitsland meer een deugd te zijn dan in Nederland."

Wat kenmerkt klimaatdemonstraties?

B: "Klimaatdemonstraties zijn vaak een graatje heftiger dan andere demonstraties. Klimaat en milieu zijn ook de issues waar mensen het meest voor de straat op gaan. Dit komt omdat hier overheidsmaatregelen nodig zijn, die bijvoorbeeld de CO2-uitstoot beperken, en mensen de overheden willen pushen."