brandpunt+
brandpunt+

De springplank van Rajae El Mouhandiz

Door Arja van den Bergh - in Brandpunt+

In de serie Springplank vertellen bekende en minder bekende Nederlanders wie de bepalende persoon in hun carrière of leven is geweest. Wie ze tot grote hoogte stuwde, of juist uit een dal lanceerde. Ditmaal: Rajae El Mouhandiz (1979), Nederlands-Marokkaans-Algerijnse zangeres en één van de 500 meest invloedrijke moslims ter wereld.

Zeg Rajae, aan wie heb jij jouw succes te danken?

"Aan wie ik alles te danken heb? Nederland. Nee, echt. We hebben een fantastisch educatiesysteem, fondsen die ervoor zorgen dat artiesten zich door mogen ontwikkelen. Daardoor heb ik de ruimte om van de beste mensen uit het vak te leren."

"Natuurlijk heb ik mijn succes te danken aan mensen die bereid waren om in mij te investeren. Op eigen kracht en met mijn startpositie – kind van één ouder, uit een migrantengezin, vrouw – had ik dat nooit zelf kunnen bereiken. Dat laat eigenlijk zien hoe goed Nederland is. In Nederland kan je echt van een stuiver een rijksdaalder worden."

Niet The American Dream, maar The Dutch Dream?

"Ja! Dat is echt zo. Je gebruikt het systeem, je zet het in, maakt het je eigen, en dan merk je: alles kan. Kijk maar naar de burgemeester van Rotterdam [Ahmed Aboutaleb, red]. Als ik mijn kruiwagens hier niet had gehad, dan weet ik niet of ik die kansen had kunnen pakken, hoor! Ik vind het ook belangrijk om te laten zien dat je niet alles zelf kan. Ik ben succesvol omdát mensen aan de andere kant op knoppen drukken, me helpen en ondersteunen."

Je hebt er dus meerdere. Wie waren jouw kruiwagens?

"Van jongs af aan heb ik mensen op m’n pad gehad die iets in mij zagen. Het begon bij mijn balletjuf Henny. Ik was vier en ging een keer mee met een buurmeisje naar een les. Mijn moeder kon de balletlessen niet betalen, maar Henny zag me en zei: wow, zij leeft zo op als ze danst! Ze móet hier komen, ook al kan je het niet betalen. Henny zag het effect van dans en muziek op mij. Dat heeft echt mijn hele leven veranderd."

Ze ontdekte je passie.

"Ja! Ik was als kind zo obsessief bezig met kunst. Waar anderen het als hobby zien, is het voor mij mijn wereld. Maar ook na Henny heb ik altijd hele bijzondere rolmodellen gehad. Vooral in de muziek, van professionals die veel verder waren dan ik. Ook nu ik op verschillende plekken op de wereld werk, zoals momenteel in Marokko – maar ook in Nederland en de Verenigde Staten – word ik omringd door mentoren die me zowel zakelijk als artistiek vooruithelpen." 

Noem eens zo iemand?

"Er is één iemand die echt het verschil heeft gemaakt, en dat is de manager van [de Schotse band, red.] Simple Minds. Hij haalde me naar Londen en heeft allerlei deuren voor me opengezet. Van hem leerde ik om niet te zeuren, om de zakelijke kant van de industrie goed te kennen, en om te begrijpen dat mijn culturele afkomst en gender wel degelijk een rol spelen. Ook gaf hij eerlijke feedback op mijn werk."

Handig zo’n klankbord, lijkt me.

"Ik kan het iédereen aanraden, haha! Ze zeggen wel eens: it takes a village to raise a kid. Nou, it takes a village to raise an artist. Wil je een professionele artiest worden die een eigen signatuur ontwikkelt, dan moet je het echt van de besten uit het vak leren. Van kleins af aan durf ik in de leer te gaan."

Dus jij zoekt je mentoren bewust op?

"Zeker. Ik zoek altijd postitieve rolmodellen en ontwijk de cynici. Mensen die me enthousiasmeren; die niet de roadblocks zien, maar de shortcuts. Zoals nu in Marokko heb ik een artiest gevonden waarmee ik graag wil samenwerken – we hebben gewoon een klik. Eigenlijk vond ik hier in Rabat en Casablanca gelijk een hele scene van mensen die bezig is met muziek en film, met hen neem ik deze week een single op en maak ik een video. Zo gaat het meestal. En ja, waarom? Ik denk omdat ik de eeuwige leerling ben. Ik weet dat ik de wijsheid niet in pacht heb, dat er duizenden mensen zijn die beter en slimmer zijn dan ik. Met hen wil ik werken."

En zij met jou – je kunt hen vast ook veel leren.

"Inmiddels ben ik zelf voor anderen inderdaad ook een mentor geworden. Achter de schermen komen mensen weer naar mij toe. Wat ik dan doe? Ik zet voor hen ook weer deuren open. Zo hoort dat, vind ik. Want soms kom je talent tegen waarmee je je netwerk moet delen.

Dus de jonge talenten die dit lezen en tips nodig hebben, kunnen jou bellen?

Absoluut, haha!

Rajae El Mouhandiz (1979) is zangeres, dichteres en platenproducent met een eigen label. Ze maakt soulvolle Maghreb-jazz en bracht twee albums uit –  ‘Incarnation’ (2006) en ‘Hand of Fatima’ (2010) – en de single ‘Gracefully’ (2013). Sinds 2017 is Rajae opgenomen in de nieuwe makersregeling van het Fonds Podiumkunsten en het nieuwe makersproject van theatergroep Urban Myth. Daaruit is de muziektheatervoorstelling Thuis, Ontheemd ontstaan. Aan de hand van verhalen en muziek reflecteert ze op leven tussen twee culturen en religies en het maatschappelijk debat over identiteit. Dit jaar werd Rajae voor de negende keer op rij als enige hedendaagse zangeres genomineerd in de lijst van de 500 meest invloedrijke moslims ter wereld, naast artiesten als Mos Def, Dave Chapelle, Cat Stevens en Youssou N’Dour. 

Headerillustratie: onze beeldbaas Hannah Vischer. Foto: Afagh Morrowatian.